Jednoosobowe działalności z podobnymi wpływami na rachunku firmowym mogą przynieść do banku zupełnie inne dokumenty. Jedna pokaże dochód wyliczony w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, druga sam przychód z ewidencji, trzecia decyzję naczelnika urzędu skarbowego o wysokości podatku.
Bank ocenia zdolność kredytową, czyli zdolność do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie (art. 70 ust. 1 Prawa bankowego). Sposób, w jaki bank przelicza dokumenty przedsiębiorcy na dochód, określają wewnętrzne zasady banku. Stawka podatku ma przy tym znaczenie, ale najpierw trzeba ustalić, co w ogóle wynika z dokumentów: dochód, sam przychód albo żadna z tych kwot.
Skala podatkowa i podatek liniowy pokazują dochód
Domyślną formą opodatkowania działalności jest skala podatkowa, nazywana też zasadami ogólnymi. Podatek liniowy wymaga złożenia oświadczenia o wyborze tej formy (art. 9a ust. 1 i 2 ustawy o PIT). W obu przypadkach prowadzisz podatkową księgę przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe w sposób pozwalający ustalić dochód (art. 24a), a po zakończeniu roku wykazujesz go w zeznaniu, przy podatku liniowym odrębnym (art. 45 ust. 1 i 1a).
Księga i zeznanie pokazują przychody, koszty i dochód. Dokumenty przy skali i przy podatku liniowym wyglądają podobnie. Różni je wysokość podatku, a więc kwota, która zostaje po rozliczeniu z urzędem.
Ta przejrzystość ma drugą stronę. Każdy wydatek zaliczony do kosztów obniża dochód, od którego liczy się podatek, a to ten sam dochód trafi do banku. Dotyczy to również zakupów robionych pod koniec roku z myślą o niższym podatku. Jeśli w kolejnym roku planujesz kredyt, omów z księgowym, jak decyzje kosztowe przełożą się na roczny dochód.
Ryczałt pokazuje przychód, nie dochód
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych płaci się od przychodu (art. 6 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Zamiast księgi prowadzisz ewidencję przychodów i wykaz środków trwałych, a dowody zakupu towarów przechowujesz (art. 15). Po roku składasz zeznanie o wysokości przychodu i należnego ryczałtu (art. 21 ust. 2 pkt 2).
Z tych dokumentów dochód nie wynika, bo ewidencja nie obejmuje kosztów. Bank musi go oszacować. Może przyjąć własne założenia co do kosztów danej działalności, przeanalizować wpływy i wydatki na rachunku firmowym albo poprosić o dodatkowe informacje. Ta sama ewidencja może więc dać różne wyniki w różnych bankach.
Ryczałt nie wyklucza kredytu, ale więcej zależy wtedy od materiałów spoza ewidencji: wyciągów pokazujących regularność wpływów i ponoszone koszty oraz umów ze stałymi kontrahentami. Przed złożeniem wniosku o kredyt na działalność gospodarczą warto też sprawdzić, jak konkretne oferty traktują ryczałt, i nie składać wniosków na próbę.
Karta podatkowa daje bankowi najmniej danych
Kartę podatkową mogą dziś stosować tylko przedsiębiorcy, którzy kontynuują ją po 31 grudnia 2021 r., nie zrezygnowali z niej i nie utracili prawa do niej (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Wysokość podatku ustala decyzja naczelnika urzędu skarbowego, wydawana odrębnie na każdy rok (art. 30 ust. 1). Podatnik jest zwolniony z prowadzenia ksiąg, składania zeznań i wpłacania zaliczek (art. 24 ust. 1).
Rozliczenia podatkowe nie pokazują wtedy ani dochodu, ani przychodu. Zostają wyciągi bankowe, kopie rachunków i faktur, które podatnik wystawia na żądanie klienta i musi przechowywać (art. 24 ust. 1), oraz dokumenty, o które poprosi bank. Ponieważ rachunki wystawia się na żądanie, ich kopie nie muszą obejmować całej sprzedaży.
Kalendarz rozliczeń i zmiana formy opodatkowania
Zeznanie roczne przy skali, podatku liniowym i ryczałcie składa się od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (art. 45 ust. 1 ustawy o PIT, art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Jeśli w marcu 2027 r. zeznanie za 2026 r. nie będzie jeszcze złożone, najnowszym rozliczeniem rocznym będzie zeznanie za 2025 r., a bieżące wyniki bank sprawdzi w księdze albo ewidencji. Zeznanie można złożyć wcześniej, także przed 15 lutego (uznaje się je wtedy za złożone 15 lutego), i mieć przy wniosku na początku roku rozliczenie za cały poprzedni rok.
Jeśli spełniasz ustawowe warunki, ryczałt albo podatek liniowy wybierasz oświadczeniem składanym do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku podatkowym, a gdy pierwszy przychód przypada na grudzień, do końca roku (art. 9a ust. 2 ustawy o PIT, art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Wybór dotyczy także kolejnych lat, chyba że w tym samym ustawowym terminie złożysz rezygnację albo oświadczenie o innej formie (art. 9a ust. 2b i art. 9 ust. 1b tych ustaw). Formę zmienia się więc na cały rok podatkowy.
Po zmianie formy dane z kolejnych lat trudniej porównać. Za poprzedni rok do banku trafi zeznanie z dochodem, a za bieżący wyłącznie ewidencja przychodów, albo odwrotnie. Jeśli zmianę rozważasz w roku, w którym planujesz kredyt, sprawdź nie tylko, ile zapłacisz podatku, ale też jakie dokumenty pokażesz bankowi.
Wymagany staż działalności zależy od banku i produktu. Przy firmie założonej w trakcie roku pierwsze zeznanie obejmuje niepełny rok, więc bank może oceniać ją na podstawie danych z kilku miesięcy.
Gdy bank policzy inaczej niż ty
Niezależnie od wyniku oceny zdolności możesz w ciągu roku od jej otrzymania złożyć wniosek o pisemne wyjaśnienie czynników, które na nią wpłynęły. Przekazując informację o ocenie, bank musi pouczyć cię o tym prawie. Odpowiada niezwłocznie, nie później niż w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku, a od przedsiębiorcy może pobrać opłatę odpowiednią do wysokości kredytu (art. 70a Prawa bankowego). Przy ryczałcie i karcie podatkowej warto zwrócić uwagę, jakie dane o dochodzie bank wskaże wśród tych czynników.
Przed kolejnym wnioskiem warto sprawdzić:
- czy zeznanie za poprzedni rok jest już złożone i czy dokumenty z lat, w których zmieniała się forma opodatkowania, da się porównać;
- jak zakupy zaliczone do kosztów wpłyną na tegoroczny dochód w księdze;
- czy wpływy i wydatki firmy łatwo wyodrębnić na wyciągach.
Forma opodatkowania nie przesądza o decyzji banku. Wpływa na to, jak łatwo z dokumentów wynika, ile firma zarabia, a te dokumenty możesz przygotować z wyprzedzeniem.
Źródła
- Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm., art. 9a, 24a i 45.
- Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 843 ze zm., art. 6, 9, 15, 21, 24, 25 i 30.
- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 38 ze zm., art. 70 i 70a.
Informacje mają charakter ogólny i edukacyjny. Stan prawny na listopad 2026 roku. Sposób ustalania dochodu przedsiębiorcy, wymagany staż działalności i lista dokumentów zależą od zasad konkretnego banku i produktu. Wybór formy opodatkowania i ocena możliwości finansowania konkretnej firmy wymagają indywidualnej konsultacji ze specjalistą.
– Artykuł sponsorowany